Coming soon! Scratch 3.0

Feest! Scratch 3.0 komt in augustus uit! De nieuwe versie maakt geen gebruik van Flash en werkt in elke moderne browser. Scratch is dus voortaan op elk device te gebruiken. Ook op tablets en smartphones. COS duikt vast in de previewversie.

Scratcher Joek van Montfort:
Ik vind het een zegen dat Scratch zo weinig updates uitbrengt. Voor updates heb je namelijk vaak nieuwe apparatuur nodig die krachtiger is, terwijl we in het onderwijs juist lang met oude apparaten moeten doen.


‘We willen daar zijn waar onze gebruikers zijn’, stellen de ontwikkelaars van het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology (MIT). ‘Het is pas de derde update sinds Scratch in 2007 uitkwam’, vertelt de Nederlandse Scratcher Joek van Montfort. Met vijf andere vrijwilligers vertaalt hij de nieuwe versie, inclusief de website met tips en ideeën, uit het Engels naar het Nederlands. Een flinke klus. ‘De webbased update is echt heel fijn. Scholen hoeven zich niet af te vragen of hun apparatuur geschikt is voor Scratch. Als er een webbrowser met internetverbinding is, werkt het. De laatste jaren kwamen we regelmatig het probleem tegen dat de browser niet met Scratch 2 overweg kon of dat de school was overgestapt op tablets waar Scratch 2 ook niet op werkte. Los daarvan is het ook ontzettend leuk dat je op de computer een spel of verhaal maakt, dat je later kunt spelen op je smartphone.’

Alsof je alles hebt opgeruimd, gesorteerd en uitgestald
Ook aan de voorzijde zijn er veranderingen, zien we in de preview van het programma. De nieuwe versie van Scratch heeft een blokpalet, waarbij je door alle categorieën tegelijkertijd kunt scrollen. Zeker voor beginners is dit superhandig, maar ook de meer gevorderden zullen er profijt van hebben. Het is alsof je je spullen eerst in een overvolle apothekerskast had gegooid en nu alles hebt opgeruimd, gesorteerd en uitgestald in een vitrine. Je komt door het heldere overzicht nu opties tegen die er al wel waren maar de je waarschijnlijk nog niet kende. De lay-out is iets aangepast waardoor je meer ruimte hebt om te werken. Het werkpodium is van rechts naar links verhuisd en de paint editor is vernieuwd, waardoor je als eerste in de vectormodus terecht komt. Je hebt meer controle over je tekening, omdat een aantal mogelijkheden nu een eigen knop heeft. Scratch 3.0 werkt door de nieuwe mogelijkheden en nieuwe lay-out iets intuïtiever dan de oude versie. ‘Het gaat niet om coderen en programmeren, het gaat om creatief denken’, vertelde Mitch Resnick, professor aan MIT en bedenker van Scratch afgelopen mei bij een presentatie op de Maker Fair in Californië.


Spraakherkenning
Een ander groot verschil is dat het script voor pen, muziek en videomotion zijn verdwenen. Ze bestaan natuurlijk nog wel, maar zijn verhuisd naar Scratch Extensies. Een blik op de extensies die ‘coming soon’ zijn, maakt meteen blij. Er zitten onder meer extensies in het vat voor spraakherkenning, de Micro:bit, Lego WeDo 2.0, Lego Mindstorms EV3 en Lego Boost. De spraakherkenning die in samenwerking met Google is ontwikkeld biedt leraren veel mogelijkheden, om leerlingen bijvoorbeeld tegen hun project te laten praten. Met nieuwe programmeerblokjes kun je fraaie geluidseffecten maken, zoals een echo en een vertraagd of versneld geluid. En de blokjes in Scratch 3.0 zijn groter zodat het op de tablet makkelijker is om de blokjes te slepen en aan te klikken.

Scratch 3.0 is backwards compatible. De 30 miljoen projecten die kinderen wereldwijd hebben gedeeld, gaan dus niet verloren.

Grafisch is Scratch 3.0 iets mooier dan de oude versie. Er zijn nieuwe achtergronden, nieuwe sprites toegevoegd en nieuwe programmeerblokjes. Na Scratch 1.4 uit 2009 en Scratch 2.0 uit 2013 lijken de programmeurs opnieuw een forse verbeterslag gemaakt te hebben. Maar waarom hebben we hier vijf jaar op moeten wachten? Van Montfort: ‘Ik vind het een zegen dat Scratch zo weinig updates uitbrengt. Voor updates heb je namelijk vaak nieuwe apparatuur nodig die krachtiger is, terwijl we in het onderwijs juist lang met oude apparaten moeten doen. Scratch 3.0 is bovendien backwards compatible. Gemaakte items in 1.4 of in 2.0 kun je ook openen in 3.0. Heel handig! De 30 miljoen projecten die kinderen wereldwijd hebben gedeeld en de 250 miljoen projecten die niet gedeeld zijn, gaan dus niet verloren. Dat geldt ook voor de community die rondom de projecten is opgebouwd.’

Programmeren op je smartphone
In het onderwijs wordt steeds meer met tablets gewerkt. ‘Dat Scratch straks webbased is en dus op elk apparaat gaat werken, is voor het onderwijs heel belangrijk’, zegt Scratcher Cobie van de Ven. Ook zij zit in het vertaalteam. ‘De ontwikkelaars gaan met de vaart der volkeren mee. Je kunt straks dus online programmeren op je smartphone. Maar er zijn meer verbeteringen, bijvoorbeeld bij de audio. Er zijn meer effecten voor de opname en voor de pitch en pan. Met pitch kun je programmeren dat je geluid hoger of lager wordt. Met pan kun je programmeren hoe je geluid van links naar rechts gaat of omgekeerd. En bij de gebeurtenissen is een timer toegevoegd.’ De ontwikkelaars van Scratch lijken goed naar alternatieven als SNAP, Blockly en Stencil gekeken te hebben. Maar ze gaan nog wat verder dan dat. Van Montfort: ‘Het is een open platform. Iedere liefhebber kan dus een eigen uitbreiding ontwikkelen. Ik ben nu zelf bezig met Artificiële Intelligentie in Scratch zoals ontwikkeld op het platform cognimates.me. In de wereld op ons heen krijgt AI op steeds meer manieren vorm. Denk aan de zelfscankassa of aan slimme camera’s. Het is goed om kinderen om een jonge leeftijd over AI te laten nadenken op een Scratch-achtige manier.’

Door Malini Witlox